01
Beth yw nodyn trosglwyddo gwastraff?
Mae nodyn trosglwyddo gwastraff (WTN) yn ddogfen gyfreithiol sy’n gorfod mynd gyda phob trosglwyddiad o wastraff a reolir rhwng partïon yng Nghymru a Lloegr. Mae’n cofnodi beth yw’r gwastraff, pwy a’i cynhyrchodd, pwy sy’n ei gludo, i ble mae’n mynd, a phryd y cafodd ei drosglwyddo. Mae’n rhaid i’r person sy’n rhoi’r gwastraff (y trosglwyddwr) a’r person sy’n ei dderbyn (y trosglwyddai) lofnodi’r nodyn. Mae’n rhaid cadw cofnodion am o leiaf dwy flynedd. Mae nodiadau trosglwyddo gwastraff digidol wedi bod yn ddilys yn gyfreithiol ers Rheoliadau Gwastraff (Cymru a Lloegr) 2011.
Darllen y canllaw llawn02
Pwy sydd angen nodyn trosglwyddo gwastraff?
Mae gan unrhyw un sy’n cynhyrchu, cludo, cadw, trin neu waredu gwastraff a reolir ddyletswydd gofal o dan adran 34 o Ddeddf Diogelu’r Amgylchedd 1990. Yn ymarferol, mae cludyddion gwastraff, cwmnïau llogi sgipiau, adeiladwyr, contractwyr dymchwel, tirlunwyr, plymwyr, trydanwyr, bwytai, swyddfeydd a ffatrïoedd i gyd angen nodiadau trosglwyddo gwastraff pan fydd eu gwastraff yn newid dwylo. Yn gyffredinol, mae deiliaid tai wedi’u heithrio, ond mae’n rhaid i unrhyw fusnes sy’n cludo gwastraff cartref ar eu rhan fod yn gludydd cofrestredig a rhoi nodyn trosglwyddo gwastraff.
Darllen ein canllaw dyletswydd gofal03
Beth sy’n rhaid i nodyn trosglwyddo gwastraff ei gynnwys?
Mae’n rhaid i bob nodyn trosglwyddo gwastraff gynnwys naw darn gorfodol o wybodaeth: disgrifiad o’r gwastraff, y cod neu’r codau dosbarthu EWC, y swm, manylion cynhyrchydd y gwastraff (enw, cyfeiriad, cod SIC), manylion y cludydd gwastraff (enw, rhif cofrestru), man y trosglwyddo, dyddiad y trosglwyddo, sut mae’r gwastraff wedi’i gynnwys, a llofnodion y ddau barti. Os bydd unrhyw un o’r meysydd hyn ar goll, gall Asiantaeth yr Amgylchedd gymryd camau gorfodi.
Canllaw cam wrth gam i lenwi nodyn trosglwyddo gwastraff04
Esbonio codau EWC
Codau safonol 6 digid yw codau’r Catalog Gwastraff Ewropeaidd (EWC) a ddefnyddir i ddosbarthu pob math o wastraff. Mae 841 o godau wedi’u trefnu’n 20 pennod. Mae’n rhaid i bob nodyn trosglwyddo gwastraff gynnwys o leiaf un cod EWC. Mae codau sy’n gorffen â seren (*) yn dynodi gwastraff peryglus, sydd angen nodyn traddodi yn lle nodyn trosglwyddo gwastraff safonol. Mae codau cyffredin yn cynnwys 17 09 04 (gwastraff adeiladu cymysg), 20 03 01 (gwastraff trefol cymysg) a 20 02 01 (gwastraff gwyrdd).
Chwilio pob cod EWC05
Ffurflen WMC2A
WMC2A yw’r templed safonol a gyhoeddir gan y llywodraeth ar gyfer nodiadau trosglwyddo gwastraff yng Nghymru a Lloegr. Er bod busnesau’n rhydd i ddefnyddio eu fformat eu hunain, cyn belled â bod yr holl feysydd gorfodol wedi’u cynnwys, WMC2A yw’r templed sy’n cael ei adnabod fwyaf eang a’r un y mae arolygwyr Asiantaeth yr Amgylchedd yn disgwyl ei weld. Mae wedi’i rannu’n adrannau sy’n cynnwys disgrifiad o’r gwastraff, manylion y trosglwyddwr, manylion y cludydd a’r llofnodion.
Lawrlwytho templed WMC2A am ddim06
Nodiadau trosglwyddo gwastraff digidol neu bapur
Mae nodiadau trosglwyddo gwastraff digidol wedi bod yn ddilys yn gyfreithiol ers Rheoliadau Gwastraff (Cymru a Lloegr) 2011. O’u cymharu â phapur, gallwch eu creu ar unrhyw ddyfais, cânt eu storio’n awtomatig, maent yn cynnwys chwilio codau EWC ac e-lofnodion, ac ni ellir eu colli na’u difrodi yn y cab. Gyda gorchymyn tracio gwastraff yn ddigidol Defra mewn grym o fis Hydref 2026, mae nodiadau digidol hefyd yn osgoi gorfod ail-deipio nodiadau papur.
Cymharu nodiadau digidol a phapur07
E-lofnodion ar nodiadau trosglwyddo gwastraff
Mae llofnodion electronig yn ddilys yn gyfreithiol ar nodiadau trosglwyddo gwastraff o dan Ddeddf Cyfathrebu Electronig 2000 a Rheoliadau Gwastraff (Cymru a Lloegr) 2011. Gall y trosglwyddwr a’r trosglwyddai lofnodi’n ddigidol ar unrhyw ddyfais. Mae QWTN yn cefnogi e-lofnodion drwy ddolen lofnodi ddiogel y gellir ei hanfon at y parti arall trwy e-bost neu neges destun. Mae e-lofnodion yn cael eu stampio ag amser, ni ellir ymyrryd â nhw, a chânt eu storio ochr yn ochr â’r nodyn.
Dysgu am e-lofnodion08
Tocynnau tymor ar gyfer trosglwyddo gwastraff
Mae tocyn tymor yn nodyn trosglwyddo gwastraff sengl sy’n cwmpasu sawl trosglwyddiad o’r un math o wastraff rhwng yr un partïon am hyd at 12 mis. Maent yn ddelfrydol ar gyfer casgliadau rheolaidd, cylchol, fel cyfnewid sgipiau bob wythnos neu gasglu gwastraff masnach bob mis. Mae’n rhaid i ddisgrifiad y gwastraff, y ddau barti a chofrestriad y cludydd aros yr un fath drwy’r cyfnod cyfan. Mae tocynnau tymor yn lleihau’r gwaith papur i fusnesau sydd â chwsmeriaid rheolaidd.
Canllaw tocynnau tymor09
Cofrestru cludydd gwastraff
Mae’n rhaid i bob busnes sy’n cludo gwastraff a reolir yng Nghymru a Lloegr gofrestru gydag Asiantaeth yr Amgylchedd fel cludydd gwastraff. Mae dwy haen: haen uchaf (ar gyfer busnesau sy’n cludo gwastraff fel prif weithgaredd, i’w hadnewyddu bob 3 blynedd) a haen is (ar gyfer busnesau sy’n cludo eu gwastraff eu hunain yn unig, am ddim, heb ddyddiad dod i ben). Cyn rhoi gwastraff i unrhyw gludydd, dylech wirio ei gofrestriad ar gofrestr gyhoeddus EA.
Canllaw cofrestru cludydd gwastraff10
Gofynion cadw cofnodion
Mae cyfraith y DU yn mynnu bod cofnodion nodiadau trosglwyddo gwastraff yn cael eu cadw am o leiaf dwy flynedd (tair blynedd ar gyfer nodiadau traddodi gwastraff peryglus). Mae’n rhaid cyflwyno cofnodion pan fydd Asiantaeth yr Amgylchedd, yr awdurdod lleol neu’r heddlu yn gofyn amdanynt. Os na fyddwch yn cyflwyno cofnodion, gellir cymryd camau gorfodi. Mae storio digidol yn dderbyniol ac yn gyffredinol mae’n haws chwilio, trefnu a chyflwyno cofnodion digidol na chofnodion papur.
Pa mor hir i gadw cofnodion trosglwyddo gwastraff11
Cosbau am beidio â chydymffurfio
Gall torri eich dyletswydd gofal, gan gynnwys methu â chyflwyno nodiadau trosglwyddo gwastraff, arwain at gosbau. Gall Asiantaeth yr Amgylchedd gyhoeddi hysbysiadau cosb benodedig, ei gwneud yn ofynnol i fusnesau gymryd camau adfer, neu erlyn drwy’r llysoedd. Mae dirwyon am droseddau dyletswydd gofal yn ddiderfyn, ac mewn achosion difrifol (fel tipio anghyfreithlon neu weithgareddau gwastraff anghyfreithlon), mae dedfrydau o garchar o hyd at bum mlynedd yn bosibl. Gall hyd yn oed methiannau bach wrth gadw cofnodion arwain at rybuddion ffurfiol a mwy o graffu.
12
Tracio gwastraff yn ddigidol (2026-27)
Lansiwyd Gwasanaeth Tracio Gwastraff yn Ddigidol Defra ym mis Ebrill 2026, gyda defnydd gorfodol o fis Hydref 2026 ar gyfer safleoedd sy’n derbyn gwastraff a mis Hydref 2027 ar gyfer cludyddion gwastraff. O dan Ddeddf yr Amgylchedd 2021, bydd yn ofynnol i bob busnes sy’n trin gwastraff a reolir yn Lloegr gofnodi symudiadau gwastraff yn ddigidol. Ni fydd prosesau papur yn unig yn bodloni’r gofyniad mwyach ar ôl i’r gorchymyn fod yn berthnasol i’ch math o fusnes. Mae nodiadau trosglwyddo gwastraff digidol eisoes yn cofnodi’r wybodaeth sydd ei hangen ar y gwasanaeth.
Darllen am orchymyn 202613
Canllawiau ar gyfer diwydiannau penodol
Mae gwahanol ddiwydiannau’n cynhyrchu gwahanol wastraff ac yn wynebu gwahanol gwestiynau cydymffurfio. Mae pob canllaw yn cwmpasu’r codau EWC y byddwch yn fwyaf tebygol o fod eu hangen a’r rheolau sy’n berthnasol i’ch crefft.
Offer dyletswydd gofal am ddim